HELAL nedir?

Şeriatın caiz saydığı, yapılmasında ve işlenmesinde bir sakınca görmediği şey, terkedilmesi işlenmesine tercih edilmeyen husus, mubah.Allah Teâlâ bir ayeti kerimede şöyle buyurmuştur.: "O, o yaratıcıdır ki, yerde ne varsa hepsini sizin için yaratmıştır." (Bakara, 29) Bu ayet, yeryüzünde bulunan her şeyin insanlara mubah olduğunu göstermektedir. Ama bunların zararlı ve pis olanlarıyla, başkasının hakkı olan şeyler Kur'an-ı Kerim'deki diğer ayetlerle haram kılınmıştır. İnsanların canı ile ırz ve namusu da haram kılınan şeylerdendir. Hayatın devamı için şart olan can, mal, ırz ve namus güvenliği sağlandıktan sonra, "eşyada aslolan İbahadır, haram olduğuna dair hususi bîr delil bulunmayan şey mubah kabul edilir" sözü İslam hukukunun temel prensiplerinden olmuştur. De­mek ki, aksine bir hüküm bulunmayan bir şey mubah ve helâl sayılır.

Buna göre bir kimse, evine gittiği bir zat tarafından kendisine sunulan bîr yiyeceği yiyebilir. "Acaba bunu helalinden mi kazanmıştır; bedelini sahibine vermiş midir; yoksa bunu gasb mı etmiştir?" diye araştır­ması gerekmez. Fakat onun gasbedilmiş veya meşru olmayan diğer yollarla ele geçirilmiş olduğu bilinirse, o zaman yenmesi helal olmaz.

Hz.Peygamber (s.) in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: "Helal bellidir, haram da bellidir. Bu ikisi arasında şüpheli şeyler vardırki, birçokkimse onu bilmez. Şüpheli şeylerden sakınan, dinini ve ırzını koru­muş olur. Onları işleyen, bir korunun yakınında hayvanını giden bir çoban gibidir, yasak bölgeye düşebilir." (Buhari, İman, 39).

Hadis-i şerif şöyle açıklanabilir:

Eşya üç kısımdır:

1- Helal olduğu açıkça belli olan ve bu hususta kapalı bir yanı bulunmayan şey­ler; ekmek, meyve, su, konuşma, yürüme gibi.

2-Haram olduğu açıkça belli olanlar; şarap, domuz eti, ölü hayvan eti, kumar, zina ve yalancılık gibi.

3- Kendilerinde kapalılık bulunan, helal mi, yoksa haram mı olduğu açıkça belli ol­mayan şeyler. Bunlar, bazı yönleriyle helal, bazı yönleriyle haram olarak değerlendirilebilecek özellikteki şeylerdir.

Hem helal, hem de haram oldukları konusun­da delil getirilebilir. İnsanların çoğu, bu gibi şeyleri gereği gibi değerlendirip bir karara varamazlar. Bu konudaki karan ancak müctehidler verebilir. Bu sahada bulunan bir şeyi müctehidin biri helal sa­yarken, diğeri haram sayabilir. İctihad yapabilecek seviyede olmayanların bu sahada bulunan şeylerden sakınmaları bîr takva gereğidir. Hadis-i şerifte tavsiye edilen de budur. Bununla birlikte müctehidlerden birinin kararma uyarak hareket et­mek de mümkündür. Çünkü Allah Teâlâ, "eğerbilmiyorsanız, bilenlere sorunuz"^ (En­biya, 7) buyurmuştur.

HARAM nedir?

Yapılması dini bakımdan yasaklanan herhangi bir şey. İçki içmek, kumar oynamak, zina yapmak, başkasının malını haksız yere yemek gibi.Haramlar Haynihİ haram, ligayrihi ha­ram kısımlarına ayrıldığı gibi, haram-ı kati ve haram-ı zannî kısımlarına da ayrılırlar.

Liaynihi haram: Kendisinde bulunan bir kötülük ve zarardan dolayı yasaklanmış olan şeye denir. Ölü hayvan eti yemek, şarap içmek, kumar oynamak, zina etmek, hırsızlık yapmak ve haksız yere adam öldürmek gibi.

Bunları hiçbir mükellef işleyemez. Bu yolla hiçbir hukuki sonuç elde edilemez. Bir sözleşmeye konu olmuşlarsa, sözleşme geçersiz sayılır. Ölü hayvan etinin ve şarabın alım satımı yapılamaz. Kumar ve hırsızlık yoluyla elde edilen mallar mevcutsa aynısının, yoksa bedelinin sahibine geri verilmesi gerekir. Zina ile ne neseb, ne de miras sabit olur.

Bununla birlikte zaruri durumlarda liaynihi haram kapsamına giren şeylerden bir kısmı yapılabilir. Açlıktan ötürü öleceğinden korkanlar ölü hayvan etini yiyebilirler. Boğazına tıkanmış bir şeyi gidermek için içecek başka bir şey bulamayanlar şa­rap içerek onu giderebilirler. Ancak bunlar, zaruret miktarıyla sınırlı olarak yapılabilir.

Ligayrihi haram: Kendisinde haramhk bulunmayan, fakat başka bir sebepten do­layı haram olan şeye denir. Başkasının malını haksız yere yemek ve Cuma namazı vaktinde ezan okunurken alışveriş yapmak gibi. Başkasına ait olan bir elmayı yememizin haram olması, o elmanın kendi­sinden değil, elma sahibinin onu yememiz için bize izin vermemiş olmasından kaynaklanmaktadır. Cuma vaktinde ezan okunurken yapılan alışveriş, başka zamanlarda yapılan alışverişlerden farklı bir yapıya sahip olduğu için haram değildir. Haram olması, o saatte alışverişin yasaklan­mış olmasından dolayıdır.

Haram-ı kafi: Şer'i bir delilin açık ve ke­sin ifadesiyle sabit olan, yani ya Kur'an, ya da bir hadis-i şerifin açık ifadesiyle belirlenmiş olan haramdır. İçki içmek, zina yapmak, anaya babaya asi olmak, kadınların aralarında ebedi evlenme yasağı olmayan erkekler karşısında mahrem yerlerini açmaları gibi. Haramın bu çeşidini inkar etmek, kişinin dinden çıkıp kafir olması­na sebep olur.

Haram-ı zannî: Müctehidlerce kesin bir delile yakın derecede kuvvetli görülen zanni bir delil ile sabit olan haramdır. Ha­ramın bu çeşidi itikat, yani inanç bakımın­dan 'haram-ı katT gibi değildir. Dolayısı ile bunu inkar eden kafir olmaz. Fakat işlenmemesi bakımından haram-ı kat'î gi­bidir.

Haram-ı kat'îde mezhepler arasında hiç­bir ihtilaf görülmez. Fakat haram-ı zannî üzerinde mezhepler arasında ihtilaf vardır. Bir mezhep herhangi bir şeyî bu sahaya soktuğu için haram saydığı halde, diğer bir mezhep aynı şeyi helal sayabilir. Örneğin Hanefi mezhebi kesin bir delile yakın derecede kuvvetli gördüğü zanni bîr delile dayanarak balık dışındaki deniz ürünlerinin yenmesini haram saymıştır. Fakat Maliki mezhebi ile Şafiî mezhebi konu ile ilgili nasların genel ifadesine bağ­lı kalarak bütün deniz ürünlerini helal say­mıştır. Böylece, örneğin karidesin yenmesi Hanefî mezhebinde haram olduğu halde, Şafii ve Maliki mezheplerinde helaldir. Fakat domuz etinin ve ölü hayvan etinin yenmesi Kur'an-ı Kerim'in açık ifadesiyle yasaklandığı için bu konuda hiçbir mezhebin farklı bir görüşü yoktur.

HELAL BELGESİ nedir?

İslami kurallara (Şafi, Mailiki, Hanbeli ve Hanefi mezhepleri uyarınca) uygun olarak hazırlanan ürünlere verilen SERTİFİKADIR. HALAL Arapça bir kelime olup, İslam dinince uygun görülen yiyecek ve içeceklere verilen İslami izin demektir. Yani İslam dinine göre yasak olmayan ürünlere verilen uluslararası belgeye verilen addır.

Bu belge ISLAMIC FOOD RESEARCH AND CONSUMER GOOD SECTION OF ISLAMIC DEVELOPMENT MALAYSIA (JAKIM) tarafından verilmektedir. Bu kuruluz Malezya Hükümeti tarafından 1975 yılında kurulmuştur.

Bu kuruluş kendisine yapılan başvuruları değerlendirir ve incelemesi sonucunda uygun görülen ürünlere HALAL SERTİFİKASI verir.

JAKIM aşağıdaki sebeplerden dolayı yapılan başvuruları redderek HALAL SERTİFİKASI vermez:

Eğer yukarıdaki maddelerden bir tanesi veya daha fazla maddeye uyan ürün varsa JAKIM tarafından HALAL SERTİFİKASI verilmez. Aşağıdaki linkten JAKIM resmi sitesine ulaşabilirsiniz.